Jak zwalczyć objawy menopauzy?

Uderzenia gorąca, wahania nastroju czy też problemy ze snem to jedne z najbardziej uciążliwych objawów menopauzy. Utrudniają one codzienne funkcjonowanie i negatywnie wpływają na nastrój kobiety. Dobra wiadomość jest jednak taka, że symptomy menopauzy można skutecznie łagodzić za pomocą naturalnych metod.

Czym jest menopauza?

Okres rozrodczy kobiety, czyli taki, podczas którego zdolna jest do wydania potomstwa, trwa średnio 30 lat. Po ok. 50 roku życia dochodzi do fizjologicznego zjawiska zatrzymania miesiączki, co określa się mianem menopauzy [1]. Warto jednak zaznaczyć, że pierwsze zmiany o podłożu hormonalnym rozpoczynają się znacznie wcześniej, nawet 5-6 lat przed ustaniem miesiączki [2].

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organisation, WHO) menopauza to okres, w którym ostatnia miesiączka nie pojawia się w ciągu kolejnych 12 miesięcy bez patologicznego podłoża.

W większości przypadków menopauza pojawia się po 5. dekadzie życia kobiety. Jednakże istnieją przypadki, gdy okres klimakterium zaczyna się znacznie wcześniej – nawet w okolicy 40. roku życia. Ma to na wpływ szereg czynników m.in. czynniki genetyczne, choroby autoimmunologiczne, palenie papierosów, nawracające infekcje wirusowe, a także leczenie onkologiczne, a nawet przewlekły stres [1].

Jakie są objawy menopauzy?

Po 50. roku życia pacjentki gabinetów internistycznych zgłaszają swoim lekarzom szereg zmian zachodzących zarówno na poziomie ciała, jak i psychiki. Są to dolegliwości, które dotychczas u nich nie występowały. Większość z nich znacznie obniża jakość życia, a czasami utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Spadek obniżenia hormonów powoduje szereg zmian w organizmie kobiety. Zmienia się przede wszystkim skład ciała, co oznacza na ogół wzrost masy tkanki tłuszczowej. Widoczne jest to najczęściej w postaci otyłości brzusznej. Nie jest to oczywiście reguła, a kobiety aktywnie fizycznie nie zawsze doświadczają tych zmian.

Do najczęstszych objawów menopauzy zaliczają się:

• ustąpienie miesiączkowania [1,2];
• uderzenia gorąca [1];
• wahania nastroju, w tym drażliwość i nerwowość [1,2];
• zaburzenia snu, zwłaszcza bezsenność [1,2];
• kołatanie serca [1,2];
• nietrzymanie moczu [1,2];
• suchość skóry – utrata jej elastyczności i pogłębienie się zmarszczek [1,2];
• obniżenie libido [1,2];
• rozwój osteoporozy i problemów ze stawami [1,2].

Nie sposób nie wspomnieć więcej o zmianach w obrębie układu nerwowego. Słabsza koncentracja, pogorszenie pamięci, nerwowość i szybkie męczenie się negatywnie wpływają na psychikę kobiety, która przechodzi menopauzę. Czasami są one przyczyną rozwoju pełnoobjawowej depresji [2]. Co więcej, badania naukowe wykazały, że po okresie menopauzy znacznie częściej diagnozuję się chorobę Alzheimera, charakteryzującą się odkładaniem się w mózgu patologicznych płytek starczych [2].

Jak naturalnie zwalczyć objawy menopauzy?

Menopauza jest naturalnym zjawiskiem, którego nie da się uniknąć. Jednakże warto pamiętać o tym, że jej objawy można znacznie złagodzić, poprawiając tym samym jakość swojego życia.

Naturalnymi sposobami na zwalczenie objawów menopauzy są:

• nawodnienie – picie dużej ilości płynów (zwłaszcza wody mineralnej) jest jedną z kluczowych strategii w łagodzeniu objawów okresu pokwitania. Okazuje się, że prawidłowe nawodnienie organizmu pozytywnie wpływa na stan skóry, włosów i paznokci, zmniejsza uczucie uderzenia gorąca, likwiduje zaparcia, poprawia funkcjonowanie mózgu, a także łagodzi dolegliwości mięśniowe i stawowe [3];
• fitoestrogeny w diecie – fitoestrogeny to składniki roślin, które działają podobnie jak kobiece estrogeny. Z powodzeniem można je znaleźć w łatwo dostępnych produktach spożywczych, w tym głównie produktach sojowych, fasoli, nasionach słonecznika, siemieniu lnianym i orzechach włoskich [1,4];
• suplementacja czerwoną koniczyną – zwana również pod nazwą koniczyną łąkową. W jej składzie wyróżnia się takie fitoestrogeny jak biochanina A, genisteina, daidzeina i formononetyna. Warto podkreślić, że czerwona koniczyna jest rośliną zawierającą najwięcej fitoestrogenów wśród wszystkich gatunków Trifolium. Liczne badania naukowe wykazały, że ekstrakty tej popularnej rośliny skutecznie łagodzą objawy menopauzy i są bezpieczne w stosowaniu. Ponadto zauważalnie ograniczają uderzenia gorąca i nocne poty [5];
• suplementacja niacyną – inaczej witaminą B3. Jej suplementacja chroni komórki nerwowe przed chorobami neurodegeneracyjnymi, dzięki temu, że powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, a zatem lepsze dotlenienie mózgu. Co więcej, niacyna poprawia stan skóry i reguluje poziom cholesterolu we krwi [6].

Aby łagodniej przejść przez klimakterium, nie należy zapominać o zdrowej diecie. W codzienne menu warto włączyć naturalne źródła nie tylko fitoestrogenów, ale także wapnia, błonnika, antyoksydantów i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w tym omega-3 i omega-6. Na talerzu powinny dominować świeże warzywa i nisko przetworzone produkty. Należy unikać spożywania nadmiernej ilości cukrów, tłuszczów trans, soli i czerwonego mięsa. Nie mniej ważny jest zdrowy sen i higiena układu nerwowego (ograniczenie ekspozycji na promieniowanie niebieskie, którego źródłem są ekrany). Zdrowa seniorka powinna pamiętać również o regularnej, średnio intensywnej aktywności fizycznej – spacery, nordic walking, joga, taniec czy też jazda na rowerze [1].

Bibliografia

1. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/przekwitanie-i-menopauza [dostęp 07.08.2024]
2. T. Pertyński i G. Stachowiak. Menopauza – fakty i kontrowersje (2006) “Endokrynologia Polska”, vol. 57.
3. Stachenfeld NS. Hormonal changes during menopause and the impact on fluid regulation. Reprod Sci. 2014 May;21(5):555-61. doi: 10.1177/1933719113518992. Epub 2014 Feb 3. PMID: 24492487; PMCID: PMC3984489.
4. Zdrojewicz M, Matusiak-Kita M. Czy fitoestrogeny mogą być alternatywą dla terapii hormonalnej? Family Medicine and Primary Care Review 2012, 14 (4): 601-605.
5. Gryszczyńska A., Gryszczyńska B, Opala B., Łowicki Z., Zastosowanie roślin leczniczych w menopauzie. Cz.II., Postępy Fitoterapii, 2012, 3: 173–183.
6. Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, 2007.