Podobno grzyby uratują świat

Grzyby, które ratują świat przed zagładą, to dobry scenariusz na film sensacyjny. Okazuje się, że taka wizja nie jest tak całkiem daleka od prawdy. Grzyby funkcjonalne są coraz częściej wykorzystywane w celu wsparcia organizmu na wielu poziomach. Na czym polega ich fenomen? Na które z nich warto zwrócić szczególną uwagę?

Grzyby funkcjonalne – czym są?

Grzyby kojarzą nam się przede wszystkim ze smakołykami, które z pokolenia na pokolenie każdego roku są zbierane w okolicznych lasach, a następnie suszone, marynowane lub zasmażane. Grzyby funkcjonalne jednak to coś nieco odmiennego, chociaż przynależą do jednej, zróżnicowanej grupy organizmów. Czym są?

Grzyby funkcjonalne zyskały największą popularność w krajach azjatyckich, gdzie stanowią podstawowy element medycyny naturalnej. Liczne badania kliniczne i naukowe potwierdziły ich prozdrowotne właściwości. Grzyby te mają w swoim składzie substancje aktywne, które wspierają zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Są zasobne m.in.: w beta-glukany, sterole, flawonoidy, polisacharydy, triterpeny, a także mikro- i makroelementy. Taki skład sprawia, że grzyby funkcjonalne wykazują szerokie spektrum działania, w tym poprawiają funkcjonowanie mózgu, układu pokarmowego, krążenia, a także odpornościowego.

Grzyby funkcjonalne – na które warto zwrócić uwagę?

Dokładne właściwości grzybów funkcjonalnych są uzależnione oczywiście od ich rodzaju. W sklepach ze zdrową żywnością oraz aptekach coraz częściej znajdziemy wysokiej jakości suplementy diety, w których składzie znajdują się substancje czynne wspierające pamięć, koncentrację, zmniejszające stres, poprawiające jakość snu czy też podkręcające metabolizm. Które z nich zasługują na szczególną uwagę?

Soplówka jeżowata

Soplówka jeżowata (łac. Hericium erinaceus) to bez wątpienia pionier w medycynie Azji Wschodniej. Grzyb ten, znany również pod nazwą lwia grzywa, wyróżnia się dużym potencjałem terapeutycznym, co jest związane z faktem, że ma zdolność do przenikania przez barierę krew-mózg. Co to oznacza w praktyce? Związki bioaktywne soplówki jeżowatej (a zwłaszcza erinacyny i hericenon) działają neuroprotekcyjnie, czyli chronią komórki budujące mózg np. poprzez zapobieganie odkładaniu się blaszek amyloidowych oraz tworzenie nowych połączeń między neuronami. To z kolei pozytywnie wpływa na poprawę pamięci, koncentracji i innych funkcji poznawczych. Z tego też względu grzyby te są przedmiotem badań w kierunku wsparcia leczenia powszechnie występujących chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Alzheimera i Parkinsona. Co więcej, istnieją badania naukowe, które potwierdzają pozytywne efekty stosowania ekstraktów z H. erinaceus w przypadku pacjentów z depresją.

Soplówka jeżowata może przynieść ponadto wiele korzyści dla diabetyków, ponieważ obniża poziom glukozy we krwi. Istnieją doniesienia naukowe mówiące o tym, że grzyb ten działa także przeciwrodnikowo (chroni przed stresem oksydacyjnym), przeciwzapalnie i obniża poziom cholesterolu we krwi.

Shiitake

Shiitake, inaczej twardziak jadalny, to cenny składnik dodawany nie tylko do dań w stylu azjatyckim, ale także dobrej jakości suplementów diety. Grzyby są naturalnym źródłem m.in.: witamin z grupy B, ergosterolu, magnezu, potasu, żelaza, wapnia, fosforu, błonnika i beta-glukanu.

Grzyby shiitake są rekomendowane osobom, które pragną zadbać o prawidłową pracę układu krążenia. Sterole roślinne, błonnik obniżają poziom tzw. złego cholesterolu LDL, a potas pozwala zachować prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi. Warto także dodać, że antyoksydanty zawarte w shiitake chronią komórki przed stresem oksydacyjnym dzięki neutralizacji wolnych rodników. Dodatkowo grzyby pozwalają zachować homeostazę flory bakteryjnej, przez co poprawiają trawienie. Najnowsze badania naukowe wskazują na potencjalną rolę shiitake w profilaktyce przeciwnowotworowej.

Chaga

Grzyby Chaga (łac. Nonotus obliquus), inaczej błyskoporek podkorowy, za sprawą bogatego składu mykochemicznego i bioaktywności składników wyróżniają się szerokim zakresem zastosowań leczniczych. Chaga to naturalne źródło wielu metabolitów wtórnych, w tym terpenoidów, steroidów, beta-glukanów, witamin z grupy B, D, a także kwasu betulinowego oraz enzymu dysmutazy ponadtlenkowej.

Chaga ma długą historię stosowania, początkowo w rytuałach palenia fajki, a czasem jako surowiec farmaceutyczny w postaci proszku lub kapsułek. Jest ceniony za swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwwirusowe i immunomodulujące. Jego suplementacja jest polecana wszystkim tym, którzy chcą zadbać o zdrowie wątroby i poziom cukru we krwi.

Maitake

Maitake (łac. grifola frondosa), inaczej żagwica listkowata, uchodzi za jeden z najcenniejszych grzybów funkcjonalnych. Są cenione nie tylko za walory smakowe, ale także bogaty skład pozytywnie wpływający na zdrowie. Bioaktywne substancje maitake to m.in.: beta glukany, polisacharydy, antyoksydanty, błonnik, witaminy C, D i z grupy B, a także liczne minerały.

Suplementy na bazie maitake pomagają zachować odpowiedni poziom glikemii dzięki spowolnieniu wchłaniania glukozy z układu pokarmowego. Polisacharydy i beta-glukany obecne w maitake pozwalają na kontrolowanie ciśnienia tętniczego krwi. Wyniki badań naukowych wykazały, że regularne spożywanie G. frondosa obniża poziom całkowitego cholesterolu we krwi i zapobiega odkładaniu się płytek miażdżycowych.

Auricularia

Uszak bzowy, znany w naukowej nomenklaturze jako auricularia, to wyjątkowy grzyb o cennych właściwościach. Tak jak większość grzybów funkcjonalnych zawiera w swoim składzie duże ilości beta-glukanów, błonnika, polisacharydów, witamin i polifenoli.

W postaci suplementu diety auricularia wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego, zmniejszając ryzyko infekcji. Co więcej, wspiera perystaltykę jelit i ułatwia trawienie. Uszak bzowy redukuje poziom cholesterolu we krwi, działa przeciwmiażdżycowo i antyoksydacyjnie.

Tremella

Tremella fuciformis, znana też jako trzęsak lub śnieżny grzyb, to rodzaj grzybów z rodziny Tremellaceae. Zawierają w swoim składzie polisacharydy, błonnik, witaminy z grupy B i minerały (np. potas, selen, wapń). Polisacharydy tremelli wykazują właściwości immunomodulujące i przeciwutleniające, wspomagając odpowiedź immunologiczną organizmu. Badania wskazują również na jej potencjał nawilżający w kosmetologii dzięki zdolności wiązania wody w skórze. Trzęsaki są cenione w tradycyjnej medycynie chińskiej jako środek odmładzający i wspierający zdrowie płuc. Ekstrakty z Tremella fuciformis są coraz częściej stosowane w suplementach diety i produktach kosmetycznych.

Podsumowanie

Grzyby funkcjonalne to wyjątkowa grupa organizmów o potwierdzonych właściwościach prozdrowotnych, wykorzystywana od wieków w medycynie naturalnej, szczególnie w Azji. Zawierają bioaktywne związki, takie jak polisacharydy, beta-glukany czy sterole, które wspierają odporność, układ krążenia i funkcje poznawcze. Soplówka jeżowata znana jest z działania neuroprotekcyjnego, co czyni ją przedmiotem badań nad leczeniem chorób neurodegeneracyjnych. Shiitake obniża poziom cholesterolu i wspiera florę jelitową, a chaga wykazuje silne właściwości przeciwzapalne i immunomodulujące. Maitake reguluje poziom glukozy we krwi i ciśnienie tętnicze, ograniczając ryzyko miażdżycy. Auricularia wspomaga odporność i trawienie, działając jednocześnie antyoksydacyjnie. Tremella fuciformis wyróżnia się zdolnością nawilżania skóry oraz wspierania funkcji immunologicznych, co znajduje zastosowanie w suplementach i kosmetykach.

 

Bibliografia

1. T. Skupiel, J. Budzyńska, J. Czarnota i in., Potencjał terapeutyczny Soplówki Jeżowatej (Hericium erinaceus) w zaburzeniach neurologicznych i poznawczych – przegląd piśmiennictwa, Journal of Education, Health and Sport 2022;12(9):498-504. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2022.12.09.05.
2. Friedman M., Mushroom polysaccharides: chemistry and antiobesity, antidiabetes, anticancer, and antibiotic properties in cells, rodents, and humans, Foods. 2016;5(4):80.
3. Dai X., Stanilka JM, Rowe CA, Esteves EA, Nieves C Jr, Spaiser SJ, Christman MC, Langkamp-Henken B, Percival SS, Consuming Lentinula edodes (Shiitake) Mushrooms Daily Improves Human Immunity: A Randomized Dietary Intervention in Healthy Young Adults.,J Am Coll Nutr. 2015;34(6):478-87. doi: 10.1080/07315724.2014.950391.
4. Fordjour E., Manful CF, Javed R., Galagedara LW, Cuss CW, Cheema M., Thomas R., Chaga mushroom: a super-fungus with countless facets and untapped potential. Front Pharmacol.,2023 Dec 5;14:1273786. doi: 10.3389/fphar.2023.1273786.
5. Ulbricht C., Weissner W., Basch E., Giese N., Hammerness P., Rusie-Seamon E., Varghese M., Woods J., Maitake mushroom (Grifola frondosa): systematic review by the natural standard research collaboration, J Soc Integr Oncol, 2009 Spring;7(2):66-72.
6. Wu F., Tohtirjap A., Fan LF, Zhou LW, Alvarenga RLM, Gibertoni TB, Dai YC, Global Diversity and Updated Phylogeny of Auricularia (Auriculariales, Basidiomycota), J. Fungi (Basel), 2021 Nov 3;7(11):933. doi: 10.3390/jof7110933.
7. Zhang,S., Liu Y., Sun T., Liu H. and Wang D. (2024), The Effects of Tremella fuciformis Polysaccharide on the Physicochemical, Multiscale Structure and Digestive Properties of Cyperus esculentus Starch, Foods [online] 13(9), pp.1425–1425. doi:https://doi.org/10.3390/foods13091425.