Testosteron można podnieść naturalnie – najlepsze substancje dla mężczyzn

Testosteron zaliczany jest do hormonów androgennych, czyli odpowiedzialnych za rozwój i utrzymanie męskich cech płciowych. Wśród populacji jest on kojarzony przede wszystkim z męskością, a zwłaszcza wysokim libido i tężyzną fizyczną. Według danych demograficznych coraz większa liczba mężczyzn boryka się z problemem niedoborów testosteronu. Czy można podnieść jego poziom w sposób naturalny?

Czym jest testosteron i jaka jest jego rola?

Testosteron jest hormonem produkowanym przez komórki miąższowe jąder, a w mniejszym stopniu również przez nadnercza, a także jajniki (u kobiet) [1]. Impulsem do produkcji tego steroidu jest hormon luteinizujący. Jedynie ok. 2% testosteronu krążącego we krwi występuje w postaci wolnej, a reszta związana jest z albuminami i białkami wiążącymi hormonu płciowego [1,2].

Testosteron odpowiedzialny jest za:

• rozwój pierwszorzędnych cech płciowych u mężczyzn – jąder [1];
• prawidłowy przebieg spermatogenezy, czyli produkcji zdolnych do zapłodnienia komórki jajowej plemników [1];
• wykształcenie drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych tzn. owłosienia, rozkładu tkanki tłuszczowej, niskiego głosu, powiększenia krtani [1];
• siłę mięśniową,
• zakończenie wzrostu kości na długość [4];
• utrzymanie popędu płciowego [1].

Jak zatem widać, testosteron ma duży wpływ nie tylko na utrzymanie funkcji seksualnych u mężczyzn, ale również wielu innych cech, niezwykle ważnych dla męskiego organizmu.

Jakie są objawy niedoboru testosteronu?

Liczne badania naukowe wykazały, że spadek testosteronu występuje nie tylko wraz z wiekiem, ale również na skutek niektórych czynników, takich jak chociażby otyłość, nałogi (w tym palenie papierosów, nadużywanie alkoholu), niektóre choroby przewlekłe, niezdrowa dieta, a także czynniki genetyczne [3].

Szacuje się, że po 50. roku życia spadek testosteronu wynosi ok. 1% rocznie [4]. Nie oznacza to jednak, że niski poziom tego hormonu dotyczy tylko dojrzałych mężczyzn. Według jednych z najnowszych badań już po 40. roku życia znacznie zmniejsza się również pula aktywnej biologicznie frakcji testosteronu we krwi [4]. Dodatkowo ryzyko to jest znacznie większe u mężczyzn cierpiących z powodu marskości wątroby, cukrzycy i niewydolności nerek [4]. Na spadek hormonu męskości wpływ mają również choroby serca, nowotwory, nadciśnienie tętnicze, a także prowadzenie niezdrowego stylu życia (zarówno braku aktywności fizycznej, jak i niewłaściwej diety oraz stosowanie używek) [4].

Objawami niedoboru testosteronu są:

• obniżenie funkcji seksualnych, w tym spadek libido i problemów z osiągnięciem wzwodu [5];
• zmniejszenie siły i masy mięśniowej [5];
• obniżenie sprawności fizycznej [5];
• zaburzenia snu [5];
• zmniejszenie owłosienia [5];
• zmniejszenie objętości jąder [5];
• zaburzenie gospodarki węglowodanowej i lipidowej (co może skutkować wzrostem masy ciała) [5];
• nadciśnienie tętnicze [5].

Jak naturalnie podnieść testosteron?

W przypadku znaczących spadków poziomu testosteronu konieczna jest wizyta u specjalisty i wdrożenie leczenia. Polega ono na przyjmowaniu terapii hormonalnej, zarówno w postaci dożylnych iniekcji, jak i doustnych tabletek.

Dynamiczny rozwój fitoterapii, a także medycyny naturalnej pozwolił na wyodrębnienie wielu naturalnych substancji, za pomocą których możliwe jest podniesienie poziomu testosteronu. Prym wśród tych substancji wiodą głównie ashwagandha, bor, cynk, forskolina, cholina, Tribullus terrestris. Każdy z nich jest dostępny w postaci suplementu diety.

Ashwagandha (inaczej witania) to silny adaptogen wykazujący korzystny wpływ na zdrowie i samopoczucie zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Najcenniejsze w roślinie są jej korzenie, w których znajdują się aktywnie biologicznie witanolidy, alkaloidy, flawonoidy, a także sitoinzydy.  

Wyniki badań wskazują, że doustne przyjmowanie ashwagandhy powoduje wzrost poziomu testosteronu aż o 17%. To nie jedyne korzyści płynące z suplementacji tego związku. Okazuje się bowiem, że ashwagandha obniża hormon stresu, wzmacnia odporność, poprawia jakość snu, a także poprawia regenerację masy mięśniowej [6].

Coraz większą popularnością wśród mężczyzn, chcących zadbać o męskość i siły witalne, cieszy się suplementacja takimi mikroelementami jak bor i cynk. Badanie przeprowadzone z udziałem zdrowych mężczyzn wykazało, że spożywanie 6 mg boru dziennie powoduje wzrost poziomu wolnego testosteronu [7]. Cynk z kolei jest niezbędny w prawidłowym przebiegu spermatogenezy, jest również konieczny w rozwoju jąder i wpływa na liczbę plemników [8].

Forskolina (znana również jako pokrzywa indyjska) w postaci suplementu diety pozwala na utrzymanie prawidłowej masy ciała, a także budowania lepszej jakości masy mięśniowej. Można zatem przypuszczać, że ma to wpływ na utrzymanie prawidłowego poziomu testosteronu (przy założeniu prowadzenia zdrowego stylu życia – odpowiedniej diety i braku używek) [9].

Cholina, czyli witamina B4, znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju chorób wątroby. Wykazano bowiem, że niedobór tej witaminy podnosi prawdopodobieństwo zachorowania na marskość wątroby, a to z kolei jest częstą przyczyną spadku testosteronu we krwi.

Tribulus terrestris, a mówiąc prościej Buzdyganek naziemny, to roślina uznawana za jeden z silniejszych afrodyzjaków. Istnieją badania naukowe wykazujące, że suplementacja tym surowcem nie tylko poprawia wyniki sportowe (wpływając na m.in. wytrzymałość fizyczną), ale także działa jako booster testosteronu, pomagając w regeneracji mięśni i łagodząc objawy zmęczenia fizycznego [10].

Bibliografia

1. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=774 [dostęp 06.08.2024]
2. Kanabar, R., Mazur, A., Plum, A., & Schmied, J. (2022). Correlates of testosterone change as men age. The Aging Male, 25(1), 29–40. https://doi.org/10.1080/13685538.2021.2023493
3. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6013 [dostęp 06.08.2024].
4. A. Borkowski. Zespół niedoboru testosteronu – rozpoznanie i leczenie (2008), “Przegląd Menopauzalny” 3, 138-14.
5. M. Rabijewski. Rozpoznawanie i leczenie zespołu niedoboru testosteronu u mężczyzn (2008), “Przegląd Urologiczny”, 2(48).
6. Chauhan, S., Srivastava, M. K., & Pathak, A. K. Effect of standardized root extract of ashwagandha (Withania somnifera) on well-being and sexual performance in adult males: A randomized controlled trial (2022), Health Science Reports, 5(4), e741. https://doi.org/10.1002/hsr2.741
7. https://neuroexpert.org/suplementy/bor-boron/ [dostęp 06.08.2024].
8. M. Szcześniak, B. Grimling, J. Meler. Cynk – pierwiastek zdrowia (2014). “Farmakologia Polska”, 70(7), 363-366.
9. Godard MP, Johnson BA, Richmond SR (2005). Body composition and hormonal adaptations associated with forskolin consumption in overweight and obese men. Obes Res 13: 1335–1343.
10. Fernández-Lázaro D, Mielgo-Ayuso J, Del Valle Soto M, Adams DP, González-Bernal JJ, Seco-Calvo J. The Effects of 6 Weeks of Tribulus terrestris L. Supplementation on Body Composition, Hormonal Response, Perceived Exertion, and CrossFit^® Performance: A Randomized, Single-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2021 Nov 7;13(11):3969. doi: 10.3390/nu13113969. PMID: 34836225; PMCID: PMC8623187.